କୋଳଥ ଜୁସ୍

ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ

ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ୍ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍

ପ୍ରଣାଳୀ - କଳା କୋଳଥର କଞ୍ଚା ଡାଲି କରି ଭଲ ରୂପେ ବାଛି ନେବ । ଜଳ ନିର୍ଦୋଷ ଦେଖି ଆଣି ଛାଣି ଦେବ । ମନ୍ଦ ମନ୍ଦ ଜାଳରେ ସିଝି ସିଝି ଡାଲିର ଜଳ ଅଧ ପାଏ ରହିଲେ ଉତାର । ରସତକ ଗଡ଼ାଇ ନେଇ ରଖ । ଅନ୍ୟ ଗୋଟାଏ ହାଣ୍ଡି ଚଢ଼ାଅ, ଘିଅ ତେଜପତ୍ର ପକାଇ ଜୁସ୍‌ଟା ବଘାରି ନିଅ । ଲୁଣ, କାଗଜିଲେମ୍ବୁ ଓ ଗୋଲମରିଚଗୁଣ୍ଡା ମିଶାଇ ଖାଇବାକୁ ଦେବ ।

ଗୁଣାଗୁଣ - କୋଳଥର ଜୁସ୍ ଅଗ୍ନିବର୍ଦ୍ଧକ, ବାୟୁର ଅନୁଲୋମନକାରକ ଏବଂ ଗୁଳ୍ମ, ତୂନୀ, ପ୍ରତିତୂନୀ, ମେହ, ମେଦଦୋଷ, ଅର୍ଶ, ଅଶ୍ମରୀ ଓ ବାତ କଫର ଶାନ୍ତିକାରକ ।

ବି.ଦ୍ର. - କୋଳଥ ଜୁସ୍ ତିଆରିବାର ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଟି ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ (୧୮୮୩-୧୯୫୭)ଙ୍କ ବହି 'ଗୃହିଣୀ ସର୍ବସ୍ୱ'ର ଲାର୍କ ବୁକ୍ସ୍ (ଭୁବନେଶ୍ୱର) ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଛାପିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣରୁ ନିଆଯାଇଛି ।  ବହିଟିର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ଛପାଯାଇଥିଲା । ସରୋଜିନୀ ଦେବୀ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଙ୍ଗ୍ରାମୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ କନ୍ୟା ତଥା ଶିଳ୍ପୀ ବିପିନବିହାରୀ ଚୌଧୁରୀଙ୍କର ମାତା । 

ବୁଟର ପାନକ

ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ

ବୁଟର ଫୁଲ (ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍)

ପ୍ରଣାଳୀ - ବଛାଇ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ବୁଟ ସିଦ୍ଧ କରି ପରିଷ୍କାର ଜଳରେ ରାତିରେ ଭିଜାଇବ । ସକାଳେ ସେହି ଜଳ ଛାଣି ଖାଇବାକୁ ଦେବ । ବୁଟଭିଜା ବାସି ଜଳ ଶୀତଳ, ପିତ୍ତନାଶକ ଏବଂ ସନ୍ତର୍ପଣ ଓ ପୁଷ୍ଟିକାରକ । ଚିନି ଓ କାଗଜିଲେମ୍ବୁ ଦେଇ ଏହି ପାନକୁ ସୁସ୍ୱାଦୁ କରାଯ।ଏ, ଏବଂ ତଦ୍ୱାରା ଗୁଣର କୌଣସି ବ୍ୟତିକ୍ରମ ହୁଏ ନାହିଁ ।

ବି.ଦ୍ର. - ବୁଟର ପାନକ ତିଆରିବାର ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଟି ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ (୧୮୮୩-୧୯୫୭)ଙ୍କ ବହି 'ଗୃହିଣୀ ସର୍ବସ୍ୱ'ର ଲାର୍କ ବୁକ୍ସ୍ (ଭୁବନେଶ୍ୱର) ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଛାପିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣରୁ ନିଆଯାଇଛି ।  ଏଠାରେ ଦିଆ ଯାଇ ଥିବା ପ୍ରଣାଳୀରେ ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ ଇଙ୍ଗିତ କରିଥିବା ଚିନିର ପରିମାଣଠାରୁ କମ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି । ବହିଟିର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ଛପାଯାଇଥିଲା । ସରୋଜିନୀ ଦେବୀ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଙ୍ଗ୍ରାମୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ କନ୍ୟା ତଥା ଶିଳ୍ପୀ ବିପିନବିହାରୀ ଚୌଧୁରୀଙ୍କର ମାତା । 

ସପୁରିର ସରବତ

ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ

ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ ଆମେରିକାର ହାୱାଇ ଦ୍ୱୀପରେ ସପୁରୀ ଚାଷ (୧୯୧୪ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ)
ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍

ପ୍ରଣାଳୀ - ଗୋଟିଏ ମଧ୍ୟ ଭଳି ସପୁରିର ଚୋପା ଛଡ଼ାଇ ଆଖିଗୁଡ଼ା ପକାଇଦେଇ ଚୁନି ଚୁନି କରି କାଟିବ । ଅଧପା' ଚିନିରେ ପାଏ ଜଳ ମିଶାଇ ଚୁଲିରେ ଚଢ଼ାଇ ରସ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ସେଥିରେ ଉକ୍ତ ସପୁରିକୁ ଢାଳି ଦେଇ ଓ ଟିକେ ତଟକା ଚୂନ ମିଶାଇ ସିଝାଇ ପାତ୍ରଟି ବନ୍ଦ କରି ଶୀତଳ ସ୍ଥାନରେ ଦୁଇ କି ତିନି ଘଣ୍ଟା ରଖିଦିଅ । ଦୁଇ ତିନି ଘଣ୍ଟା ପରେ ସପୁରିକୁ ସେହି ରସରେ ଭଲ ରୂପେ ଚକଟି ପରିଷ୍କାର କନାରେ ଛାଣି ତହିଁରେ ଛଅ କି ସାତ ସେର ପରିଷ୍କାର ଜଳ ମିଶାଇଲେ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସରବତ ହେବ ।

ବି.ଦ୍ର. - ସପୁରିର ସରବତ ତିଆରିବାର ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଟି ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ (୧୮୮୩-୧୯୫୭)ଙ୍କ ବହି 'ଗୃହିଣୀ ସର୍ବସ୍ୱ'ର ଲାର୍କ ବୁକ୍ସ୍ (ଭୁବନେଶ୍ୱର) ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଛାପିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣରୁ ନିଆଯାଇଛି ।  ବହିଟିର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ଛପାଯାଇଥିଲା । ସରୋଜିନୀ ଦେବୀ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଙ୍ଗ୍ରାମୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ କନ୍ୟା ତଥା ଶିଳ୍ପୀ ବିପିନବିହାରୀ ଚୌଧୁରୀଙ୍କର ମାତା । 

ପାଣି ସିଙ୍ଗଡ଼ାର ପତଳା ପାୟସ

ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ

ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍

ଉପକରଣ - ବିଶୁଦ୍ଧ ଏକ ଗାଈର ଦୁଧ ଅଧ ସେର, ସିଙ୍ଗଡ଼ାର ଅଟା ଏକ ଛଟାଙ୍କ, ଚିନି ଏକ ଛଟାଙ୍କ, ଚିନି ସ୍ଥାନରେ ମିଶ୍ରି ଦେଲେ ଆହୁରି ଭଲ ହୁଏ । ପରିଷ୍କାର ଫୁଟିଲା ପାଣି ଅଧ ସେର ।

ପ୍ରଣାଳୀ - ଦୁଧ ଓ ଜଳ ମିଶାଇ ପରିଷ୍କାର ମାଟିର ପାତ୍ରରେ ରଖି ଚୁଲ୍ଲୀରେ ଚଢ଼ାଅ । ଦୁଗ୍ଧ ଫୁଟିଲେ ସିଙ୍ଗଡ଼ାର ଅଟା ଗୋଟିଏ ହାତରେ ପକାଉ ଥିବ ଓ ଅନ୍ୟ ହାତରେ କରଚୁଲି ଦେଇ ଘାଣ୍ଟୁ ଥିବ । ସମସ୍ତ ଅଟା ଦିଆ ହୋଇ ଗଲେ ଚିନି ବା ମିଶ୍ରି ପକାଇ କିଛି କ୍ଷଣ ପରେ ଓହ୍ଲାଅ । ଏହା ଲଘୁପାକ, ରୁଚିକର, ବଳକାରକ ଓ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶସ୍ତ ପଥ୍ୟ ଅଟେ ।

ବି.ଦ୍ର. - ପାଣି ସିଙ୍ଗଡ଼ାର ପତଳା ପାୟସ ତିଆରିବାର ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଟି ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ (୧୮୮୩-୧୯୫୭)ଙ୍କ ବହି 'ଗୃହିଣୀ ସର୍ବସ୍ୱ'ର ଲାର୍କ ବୁକ୍ସ୍ (ଭୁବନେଶ୍ୱର) ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଛାପିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣରୁ ନିଆଯାଇଛି ।  ଏଠାରେ ଦିଆ ଯାଇ ଥିବା ପ୍ରଣାଳୀରେ ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ ଇଙ୍ଗିତ କରିଥିବା ଚିନିର ପରିମାଣଠାରୁ କମ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି । ବହିଟିର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ଛପାଯାଇଥିଲା । ସରୋଜିନୀ ଦେବୀ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଙ୍ଗ୍ରାମୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ କନ୍ୟା ତଥା ଶିଳ୍ପୀ ବିପିନବିହାରୀ ଚୌଧୁରୀଙ୍କର ମାତା । 

ତେନ୍ତୁଳିର ସରବତ

ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ

ତେନ୍ତୁଳି ଗଛର ଚିତ୍ର (୧୮୬୫ ମସିହାରେ ଅଙ୍କିତ)
ଚିତ୍ରକର - ଫ୍ରେଡେରିକ୍ ଏଡୱିନ୍ ଚର୍ଚ୍ଚ୍ (୧୮୨୬-୧୯୦୦)
ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍

ପ୍ରଣାଳୀ ଓ ଗୁଣାଗୁଣ - ପୁରୁଣା ତେନ୍ତୁଳିର ସରବତ ଖାଇଲେ କୋଷ୍ଠବଦ୍ଧ, ଶୀରପିଡ଼ା ଆରୋଗ୍ୟ ହୁଏ । ତେନ୍ତୁଳିର ମଣ୍ଡ ଜଳ ଏକ ଗିଲାସ, ପରିମାଣ ମୁତାବକ ଚିନି ଏବଂ ଦୁଇ ତିନି ଟୋପା ଲେମ୍ବୁ ରସ ଏକତ୍ର ମିଶାଇ ଶୟନ ପୂର୍ବରୁ ଆହାର ପରେ ଅଥବା ପ୍ରାତଃକାଳରେ ଖାଲି ପେଟରେ ଖାଇଲେ ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ କୋଷ୍ଠବଦ୍ଧ ଆଦି ଭଲ ହୁଏ ।

ଯକ୍ଷ୍ମା ଓ ବ୍ରଙ୍କାଇଟିସ ରୋଗରେ ବିଶେଷତଃ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଏକ ପ୍ରକାର ପୁରୁଣା କାଶ ହୁଏ । ତହିଁରେ ପୁରୁଣା ତେନ୍ତୁଳି, ଗୁଡ଼ ସହିତ ସେବନ କଲେ ସଞ୍ଚିତ ଶ୍ଳେଷ୍ମା ବହିର୍ଗତ ହୋଇ ଉପକାର ହୁଏ ।

ଜ୍ୱରରେ ଦାହ ଓ ପିପାସାଧିକ୍ୟ ଥିଲେ ଏକ ଆଉନ୍ସ୍ ବୀଜରହିତ ତେନ୍ତୁଳି, ଦଶ ଆଉନ୍ସ୍ ଗରମ ଜଳରେ ମିଶାଇବ, ମିଶ୍ରି ଦେବ । ଶୀତଳ ହେଲେ ପାନ କଲେ ଉଲ୍ଲିଖିତ ଉପସର୍ଗ ପ୍ରାୟ ବ୍ୟବହାର ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଦୂରୀଭୂତ ହୁଏ ।

ବି.ଦ୍ର. - ତେନ୍ତୁଳିର ସରବତ ତିଆରିବାର ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଟି ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ (୧୮୮୩-୧୯୫୭)ଙ୍କ ବହି 'ଗୃହିଣୀ ସର୍ବସ୍ୱ'ର ଲାର୍କ ବୁକ୍ସ୍ (ଭୁବନେଶ୍ୱର) ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଛାପିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣରୁ ନିଆଯାଇଛି ।  ଏଠାରେ ଦିଆ ଯାଇ ଥିବା ପ୍ରଣାଳୀରେ ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ ଇଙ୍ଗିତ କରିଥିବା ଚିନିର ପରିମାଣଠାରୁ କମ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି । ବହିଟିର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ଛପାଯାଇଥିଲା । ସରୋଜିନୀ ଦେବୀ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଙ୍ଗ୍ରାମୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ କନ୍ୟା ତଥା ଶିଳ୍ପୀ ବିପିନବିହାରୀ ଚୌଧୁରୀଙ୍କର ମାତା । 

ଦୁଧ କଦଳୀର ପାୟସ

ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ

ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍

ପ୍ରଣାଳୀ - ବିଶୁଦ୍ଧ ତଟକା ଦୁଧ ଅଧ ପାଏ, ବିଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଅଧ ପାଏ, ଏକତ୍ର ମିଶାଇ ଆଉଟ । ଦୁଇ ଉତୁରା ହେଲେ ଓହ୍ଲାଇ କୈଣସି ପାତ୍ରରେ ଢାଳ । ତହିଁରେ ସୁପୁଷ୍ଟ ଶୁଷ୍କ କଦଳୀ, ଚୁର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଚାମଚ, ଚିନି ବା ମିଶ୍ରିର ଗୁଣ୍ଡ ଅଧ ଛଟାଙ୍କେ ମିଶାଇ ଘାଣ୍ଟିଘୁଣ୍ଟି କିଛି କ୍ଷଣ ଢାଙ୍କି ରଖ । ଅଳ୍ପ ଉଷୁମ ଥାଉଁ ଥାଉଁ ଖାଇବାକୁ ଦେବ ।

ଗୁଣାଗୁଣ - ଉଦରାମୟ ପ୍ରଭୃତି ରୋଗରେ ଏହା ପଥ୍ୟ ।

ବି.ଦ୍ର. - ଦୁଧ କଦଳୀର ପାୟସ ତିଆରିବାର ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଟି ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ (୧୮୮୩-୧୯୫୭)ଙ୍କ ବହି 'ଗୃହିଣୀ ସର୍ବସ୍ୱ'ର ଲାର୍କ ବୁକ୍ସ୍ (ଭୁବନେଶ୍ୱର) ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଛାପିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣରୁ ନିଆଯାଇଛି ।  ଏଠାରେ ଦିଆ ଯାଇ ଥିବା ପ୍ରଣାଳୀରେ ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ ଇଙ୍ଗିତ କରିଥିବା ଚିନିର ପରିମାଣଠାରୁ କମ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି । ବହିଟିର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ଛପାଯାଇଥିଲା । ସରୋଜିନୀ ଦେବୀ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଙ୍ଗ୍ରାମୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ କନ୍ୟା ତଥା ଶିଳ୍ପୀ ବିପିନବିହାରୀ ଚୌଧୁରୀଙ୍କର ମାତା । 

କଖାରୁ ଚଟଣି

ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ

ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଜାପାନର କଳାକୃତି (ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍)

ଉପକରଣ - କଖାରୁ ଭଲ ମିଠା ରକମ ଦେଖି ଖଣ୍ଡେ, ଲୁଣ ଅନ୍ଦାଜ ମୁତାବକ, ପିଆଜ ଦୁଇଟା କିମ୍ବା ତିନିଟା, କଞ୍ଚା ମରିଚ ଦୁଇଟା ଓ ତେଲ ପଳେ ।

ପ୍ରଣାଳୀ - କଖାରୁ ଖଣ୍ଡରୁ ଚୋପା ଛଡ଼ାଅ । ଅନ୍ତି ଭଲ କରି କାଢ଼ି ପକାଅ ଏବଂ ଧୋଇ ଧାଇ ଭାତରେ ପକାଅ । ଭାତରେ ନ ପକାଇ ଡାଲିରେ ପକାଇଲେ ସ୍ୱାଦୁ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଭଲ ହୁଏ । ଭାତ ଠାରୁ ଡାଲିରୁ କାଢ଼ିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସୁବିଧାଜନକ । ଭାତରୁ କାଢ଼ିବାବେଳେ ଯଦି ଭାଙ୍ଗି ଯାଏ ତେବେ ଭାତରେ ତାହାର ଗୁଣ୍ଡ ବା ଖଣ୍ଡ କୋରାକୋରାମାନ ବାହାରିବାରୁ ବିରକ୍ତିକର ହୁଏ । 

ସିଝା କଖାରୁ ଭଲ କରି ଚକଟି ତେଲ, ଲୁଣ, ପିଆଜ ସରୁସରୁ କାଟି ଓ ଗୋଟାଏ ଲଙ୍କାମରିଚ ଟିକିଟିକି କରି କାଟି ଦେଇ ଏକାଠି ସବୁ ମିଶାଇବ । ଗୋଳା ଗୋଳା କରି ରଖ, ବାକି ଥିବା ଲଙ୍କାମରିଚକୁ ଚେକିଚେକି କାଟି ମଞ୍ଜି ଯେତେ ଥିବ ଝାଡ଼ି ପକାଇ ଗୋଳାର ଉପରେ ବସାଇ ଦିଅ ।

ଗୁଣାଗୁଣ - କଖାରୁ ମଧୁରରସ, ଉଷ୍ଣବୀର୍ଯ୍ୟ, ଗୁରୁପାକ, ଅଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ୟକାରକ, ପିତ୍ତବର୍ଦ୍ଧକ, ବାୟୁ କୋପକ ଓ ଶ୍ଲେଷ ନାଶକ ।

ବି.ଦ୍ର. - କଖାରୁ ଚଟଣି ତିଆରିବାର ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଟି ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ (୧୮୮୩-୧୯୫୭)ଙ୍କ ବହି 'ଗୃହିଣୀ ସର୍ବସ୍ୱ'ର ଲାର୍କ ବୁକ୍ସ୍ (ଭୁବନେଶ୍ୱର) ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଛାପିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣରୁ ନିଆଯାଇଛି ।  ଏଠାରେ ଦିଆ ଯାଇ ଥିବା ପ୍ରଣାଳୀରେ ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ ଇଙ୍ଗିତ କରିଥିବା ଚିନିର ପରିମାଣଠାରୁ କମ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି । ବହିଟିର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ଛପାଯାଇଥିଲା । ସରୋଜିନୀ ଦେବୀ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଙ୍ଗ୍ରାମୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ କନ୍ୟା ତଥା ଶିଳ୍ପୀ ବିପିନବିହାରୀ ଚୌଧୁରୀଙ୍କର ମାତା । 

ମୂଳା ସିଝା

ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ

ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍

ପ୍ରଣାଳୀ - ଗୋଟାଏ ନରମ ମୂଳାର ପଛ ଆଡ଼ୁ ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଳି କାଟି ପକାଅ ଏବଂ ଉପର ଆଡ଼ର ବଡ଼ ବଡ଼ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସବୁ ଛିଣ୍ଡାଇ ପକାଅ । ଛୋଟ ଛୋଟ ଦୁଇ ତିନିଟି ପତ୍ର ରଖି ଉତ୍ତମ ରୂପେ ଘସି ଧୋଇବ; ତାହାର ପରେ ପଛ ଆଡ଼ୁ ବରାବର ଚାରି ଫାଳ କରି କାଟି ଯାଅ, ମୁଣ୍ଡି ଆଡ଼କୁ ଯେମନ୍ତ ଗୋଟା ରହିବ ।

ଡାଲିରେ ପକାଇ ସିଝାଅ । ସିଝି ଗଲେ ବାହାର କରି ଛୁରିରେ ପାତଳା ପାତଳା କରି ଚୁନେଇ କାଟି ତେଲ ଲୁଣ ଗୋଳାଅ । ତତ୍ପରେ ଖଣ୍ଡିଏ ରେକାବିରେ ସଜାଡ଼ି ରଖ । ଉପରେ ଗୋଲମରିଚ ଗୁଣ୍ଡି ଛିଞ୍ଚି ଦିଅ; ଅଦା ଛଡ଼ାଇ ଗୋଲ ଚେକତି ଚେକତି କିମ୍ବା ସରୁ ସରୁ ଲମ୍ବା ଲମ୍ବା କାଟି ଉପରେ ସଜାଡ଼ି ରଖ ।

ଗୁଣାଗୁଣ - ମୂଳା କଟୁ ରସ, ଉଷ୍ଣବୀର୍ଯ୍ୟ, ତୀକ୍ଷ୍ମ, ଗୁରୁପାକ, ରୁଚିକର, ଅଗ୍ନିବର୍ଦ୍ଧକ ଏବଂ ବାୟୁ, ଅର୍ଶ, ଗୁଳ୍ମ, ହୃଦରୋଗ, ଶ୍ୱାସ, ପୀନସ ଓ ଚକ୍ଷୁ ରୋଗରେ ଉପକାରକ ।

ବି.ଦ୍ର. - ମୂଳା ସିଝା ତିଆରିବାର ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଟି ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ (୧୮୮୩-୧୯୫୭)ଙ୍କ ବହି 'ଗୃହିଣୀ ସର୍ବସ୍ୱ'ର ଲାର୍କ ବୁକ୍ସ୍ (ଭୁବନେଶ୍ୱର) ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଛାପିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣରୁ ନିଆଯାଇଛି ।  ଏଠାରେ ଦିଆ ଯାଇ ଥିବା ପ୍ରଣାଳୀରେ ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ ଇଙ୍ଗିତ କରିଥିବା ଚିନିର ପରିମାଣଠାରୁ କମ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି । ବହିଟିର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ଛପାଯାଇଥିଲା । ସରୋଜିନୀ ଦେବୀ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଙ୍ଗ୍ରାମୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ କନ୍ୟା ତଥା ଶିଳ୍ପୀ ବିପିନବିହାରୀ ଚୌଧୁରୀଙ୍କର ମାତା । 

ପାଚିଲା ଆମ୍ବ ସିଝାର ଚଟଣି

ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ

ଚିତ୍ର - 'ଆମ୍ବ ସହିତ ମହିଳା' (୧୮୯୨ ମସିହାରେ ଅଙ୍କିତ)
ଚିତ୍ରକର - ପଲ୍ ଗଗାଁ (୧୮୪୮-୧୯୦୩)
ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍

ପ୍ରଣାଳୀ - ପାଚିଲା ଆମ୍ବ (ଖଟା) ଭାତରେ ପକାଇ ସିଝାଅ । ଥଣ୍ଡା ହେଲେ ଦୁଧ, ଚିନି, କର୍ପୁର ଟିକେ ଏବଂ ଅଦା ଖଣ୍ଡେ ଛଡ଼ାଇ ଖୁବ ସରୁ ସରୁ କାଟି ମିଶାଅ ।

ଗୁଣାଗୁଣ - ଆମ୍ବ ଚଟଣି ଅମ୍ଳ-ମଧୁର-ରସ, ସ୍ନିଗ୍ଧ, ଗୁରୁପାକ, ରୁଚିଜନକ ଓ ତୃପ୍ତିକାରକ ।

ବି.ଦ୍ର. - ପାଚିଲା ଆମ୍ବ ସିଝାର ଚଟଣି ତିଆରିବାର ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଟି ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ (୧୮୮୩-୧୯୫୭)ଙ୍କ ବହି 'ଗୃହିଣୀ ସର୍ବସ୍ୱ'ର ଲାର୍କ ବୁକ୍ସ୍ (ଭୁବନେଶ୍ୱର) ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଛାପିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣରୁ ନିଆଯାଇଛି ।  ଏଠାରେ ଦିଆ ଯାଇ ଥିବା ପ୍ରଣାଳୀରେ ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ ଇଙ୍ଗିତ କରିଥିବା ଚିନିର ପରିମାଣଠାରୁ କମ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି । ବହିଟିର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ଛପାଯାଇଥିଲା । ସରୋଜିନୀ ଦେବୀ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଙ୍ଗ୍ରାମୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ କନ୍ୟା ତଥା ଶିଳ୍ପୀ ବିପିନବିହାରୀ ଚୌଧୁରୀଙ୍କର ମାତା । 

ଡାଳିମ୍ବର ସରବତ

ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ

ଚିତ୍ର - 'ଡାଳିମ୍ବ ଓ ପକ୍ଷୀ' (୧୮୩୭ରୁ ୧୮୪୩ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ ଅଙ୍କିତ)
ଚିତ୍ରକର - କେଇସାଇ ଏଇସେନ୍ (୧୭୯୦ - ୧୮୪୮)
ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍

ପ୍ରଣାଳୀ -  ତିନୋଟି ସୁପକ୍ୱ ଡାଳିମ୍ବର ଦାନା ଗୋଟିଏ ମୋଟା ପଥରର ଗଭୀର ପାତ୍ରରେ ରଖି ବେଲନା କାଠି ବା କାଠର ଘୁଟୁଣା ଦେଇ ଘାଣ୍ଟି ରସ ବାହାର କରିବ । ରସଟାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ତିନି ଛଟାଙ୍କି (ବାଲେଶ୍ୱରି) ଚିନି, ଗୋଟିଏ କାଗାଜି ଲେମ୍ବୁର ରସ, (ଛୋଟ ହୋଇ ଥିଲେ ଦୁଇଟି) ଏବଂ ଜଳ ପାଏ ମିଶାଅ । ସମସ୍ତଟାକୁ ପରିଷ୍କାର କଚା କନାରେ ଛାଣି ନେବ । ସୁବିଧା ଏବଂ ଇଚ୍ଛା ହେଲେ ଖଣ୍ଡିଏ ବରଫ ମିଶାଇ ନେଲେ ଅଧିକ ଶୀତଳ ହେବାରୁ ସନ୍ତୋଷପ୍ରଦ ହୁଏ ।

ବି.ଦ୍ର. - ଡାଳିମ୍ବ ସରବତ ତିଆରିବାର ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଟି ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ (୧୮୮୩-୧୯୫୭)ଙ୍କ ବହି 'ଗୃହିଣୀ ସର୍ବସ୍ୱ'ର ଲାର୍କ ବୁକ୍ସ୍ (ଭୁବନେଶ୍ୱର) ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଛାପିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣରୁ ନିଆଯାଇଛି ।  ଏଠାରେ ଦିଆ ଯାଇ ଥିବା ପ୍ରଣାଳୀରେ ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ ଇଙ୍ଗିତ କରିଥିବା ଚିନିର ପରିମାଣଠାରୁ କମ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି । ବହିଟିର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ଛପାଯାଇଥିଲା । ସରୋଜିନୀ ଦେବୀ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଙ୍ଗ୍ରାମୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ କନ୍ୟା ତଥା ଶିଳ୍ପୀ ବିପିନବିହାରୀ ଚୌଧୁରୀଙ୍କର ମାତା । 

ଲୁଣି ଘି ଭାତ

ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ

ଟିତ୍ର - 'ସୁମିଦା ନଦୀ ତଟରେ ସେକିୟା ଗ୍ରାମ' (୧୮୩୦ ମସିହାରେ ଅଙ୍କିତ)
ଚିତ୍ରକର - କାତ୍‌ସୁସିକା ହୋକୁସାଇ (୧୭୬୦ - ୧୮୪୯)
ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍

ଉପକରଣ - ସରୁ ଅରୁଆ ଚାଉଳ ଚାରି ଶହ ଗ୍ରାମ, ପାଣି ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ, ତେଜପତ୍ର ଦୁଇଟି, ପିଆଜ ତିନି ଚାରୋଟି, ଡାଳଚିନି ଛୋଟ ଖଣ୍ଡେ, ଗୁଜୁରାତି ଗୋଟିଏ, ଲବଙ୍ଗ ଗୋଟିଏ, ଲୁଣ ସୁଆଦ ଅନୁସାରେ, ଘିଅ ପଚାଶ ଗ୍ରାମ ।

ପ୍ରଣାଳୀ -  ହାଣ୍ଡି ଗୋଟିଏ ଧୋଇ ପାଣି ଚଢ଼ାଅ । ପାଣି ଫୁଟିଲେ ଚାଉଳ ଛାଡ଼। ଭାତ ହୋଇ ଆସିଲେ ଅର୍ଥାତ ମଞ୍ଜ ଟାଣ ଥାଉ ଥାଉ ଗାଳିବ କିନ୍ତୁ ନିଗାଡ଼ି ଗାଳିବ ନାହିଁ । ଲୁଣ ଓ ତେଜପତ୍ର ସେହି ଭାତରେ ପକାଇ ଟିକେ ଲେଉଟା ପାଲଟା କରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଙ୍ଗାର ଦମରେ ବସାଅ । ପାଞ୍ଚ ମିନିଟ ଖଣ୍ଡେ ପରେ ଅଳ୍ପ ଟିକିଏ ଘିଅ କାଢ଼ି ରଖି ବାକି ସବୁ ଘିଅ ଓ ଗରମ ମସଲାର ଗୁଣ୍ଡି ମିଶାଇ ଓହ୍ଲାଇ ରଖ ।

ବର୍ତ୍ତମାନ ବାକି ଘିଅ ଗୋଟିଏ ଅଲଗା ହାଣ୍ଡି ବା କରାଇରେ କରିଦେଇ ଚଢ଼ାଅ । ପିଆଜର ଚୋପା ଛଡ଼ାଇ ଲମ୍ବ ଲମ୍ବ କାଟି ଭାଜ । ଭାତ ଉପରେ ଏହି ପିଆଜ ଭଜାଗୁଡ଼ିକୁ ଛିଞ୍ଚି ଦିଅ ।

ବି.ଦ୍ର. - ଲୁଣି ଘି ଭାତ ତିଆରିବାର ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଟି ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ (୧୮୮୩-୧୯୫୭)ଙ୍କ ବହି 'ଗୃହିଣୀ ସର୍ବସ୍ୱ'ର ଲାର୍କ ବୁକ୍ସ୍ (ଭୁବନେଶ୍ୱର) ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଛାପିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣରୁ ନିଆଯାଇଛି ।  ଏଠାରେ ଦିଆ ଯାଇ ଥିବା ପ୍ରଣାଳୀରେ ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ ଇଙ୍ଗିତ କରିଥିବା ଚିନିର ପରିମାଣଠାରୁ କମ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି । ବହିଟିର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ଛପାଯାଇଥିଲା । ସରୋଜିନୀ ଦେବୀ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଙ୍ଗ୍ରାମୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ କନ୍ୟା ତଥା ଶିଳ୍ପୀ ବିପିନବିହାରୀ ଚୌଧୁରୀଙ୍କର ମାତା । 

କରମଙ୍ଗା ଖଟା

ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ

ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍

ଉପକରଣ - ଛଅଟି କରମଙ୍ଗା, ଦେଢ଼ କପ୍ ନଡ଼ିଆ କୋରା, ତିନି ଚାମଚ ସୋରିଷ ବଟା, ୧୫୦ ଗ୍ରାମ ଗୁଡ଼, ଦୁଇଟି କଞ୍ଚା ଲଙ୍କା, ଗୋଟା ସୋରିଷ ଏକ ଚାମଚ, ଗୋଟା ଜୀରା ଏକ ଚାମଚ, ତେଲ ତିନି ଚାମଚ, ଦୁଇଟି ଡେମ୍ଫରୁ ଛିଣ୍ଡା ହୋଇଥିବା ଭୃସଙ୍ଗ ପତ୍ର, ସୁଆଦ ଅନୁସାରେ ଲୁଣ ।

ପ୍ରଣାଳୀ - ନଡ଼ିଆକୋରାକୁ ହେମଦସ୍ତାରେ ଭଲ କରି ଛେଚି ଦିଅନ୍ତୁ । କରମଙ୍ଗାଗୁଡ଼ିକୁ କାଟି ତିନି କପ୍ ପାଣିରେ ସିଝାଇ ଦିଅନ୍ତୁ । ସେଥିରେ ନଡ଼ିଆ ଛେଚା, ସୋରିଷ ବଟା ଓ ଗୁଡ଼ ଦେଇ ସିଝାନ୍ତୁ । କଞ୍ଚା ଲଙ୍କା ଓ ଭୃସଙ୍ଗ ପତ୍ରକୁ ଚୁନଚୁନ କରି କାଟନ୍ତୁ । ତେଲକୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ପାତ୍ରରେ ଗରମ କରନ୍ତୁ । ଏଥିରେ ଜୀରା, ଗୋଟା ସୋରିଷ, ଭୃସଙ୍ଗ ପତ୍ର ଓ କଞ୍ଚା ଲଙ୍କା ଦେଇ ବଘାରି ଦିଅନ୍ତୁ । ଏହି ବଘାରକୁ ଲୁଣ ସହିତ କରମଙ୍ଗା ସହିତ ମିଶାଇ ପାଞ୍ଚ ମିନିଟ ହାଲକା ଆଞ୍ଚରେ ସିଝାନ୍ତୁ ।

ବି.ଦ୍ର. - କରମଙ୍ଗା ଖଟା ତିଆରିବାର ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଟି ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ (୧୮୮୩-୧୯୫୭)ଙ୍କ ବହି 'ଗୃହିଣୀ ସର୍ବସ୍ୱ'ର ଲାର୍କ ବୁକ୍ସ୍ (ଭୁବନେଶ୍ୱର) ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଛାପିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣରୁ ନିଆଯାଇଛି ।  ଏଠାରେ ଦିଆ ଯାଇ ଥିବା ପ୍ରଣାଳୀରେ ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ ଇଙ୍ଗିତ କରିଥିବା ଚିନିର ପରିମାଣଠାରୁ କମ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି । ବହିଟିର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ଛପାଯାଇଥିଲା । ସରୋଜିନୀ ଦେବୀ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଙ୍ଗ୍ରାମୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ କନ୍ୟା ତଥା ଶିଳ୍ପୀ ବିପିନବିହାରୀ ଚୌଧୁରୀଙ୍କର ମାତା । 

 ଛୋଟ ଛେଳି ମାଂସର ସୁରୁଆ

ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ

ଚିତ୍ର - 'ଷ୍ଟଡ଼ି ଅଫ୍ ଏ କିଡ଼୍' (୧୭୯୬ ମସିହାରେ ଅଙ୍କିତ)
ଚିତ୍ରକର - ଜେମ୍ସ୍ ୱାର୍ଡ଼୍ (୧୭୬୯ - ୧୮୫୯)
ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍ 

ଉପକରଣ - ନରମ ଚର୍ବିହୀନ ମାଂସ ପାଏ, ଜଳ ଦେଢ଼ ସେର, ଲୁଣ ତୋଳେ, ପସନ୍ଦ ଅନୁଯାୟୀ ହଳଦି ବଟା ଟିକେ, ତେଜ ପତ୍ର ଦୁଇ ତିନି ଖଣ୍ଡ, ଧଣିଆ ପତ୍ର ତିନି ଚାରି ଡାଳ, ଆଦେଶ ଥିଲେ ଗୋଲମରିଚ ଗୁଣ୍ଡା 'ଛଙ୍କା' ଟିକିଏ ।

ପ୍ରଣାଳୀ - ମାଂସ ଖୁବ୍ ଛୋଟ ଛୋଟ କରି କାଟ ଅଥବା ଟିକିଏ ଛେଚି ନିଅ; ତେଜ ପତ୍ର ଓ ଧଣିଆ ପତ୍ର ମଧ୍ୟ ଧୋଇ ନିଅ । ଗୋଟିଏ ମାଟିର ହାଣ୍ଡିରେ ମାଂସ, ତେଜ ପତ୍ର, ଧଣିଆ ପତ୍ର, ପସନ୍ଦ ଅନୁଯାୟୀ ହଳଦୀ ବଟା ଓ ସମସ୍ତ ପାଣି ଦେଇ ହାଣ୍ଡି ମୁହଁ ଢାଙ୍କ । କିଛି ଅଟା ବା ମଇଦା ଗୋଳାଇ ଢାଙ୍କୁଣିର ଯୋଡ଼ ମୁହଁ ଲେପି ଦିଅ । ଚୁଲ୍ଲିରେ ଚଢ଼ାଅ ।

ଖୁବ ନରମ ଆଞ୍ଚରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ସିଝି ସିଝି ଦୁଇ ତିନି ଘଣ୍ଟା ଗଲେ ଓହ୍ଲାଇ ରଖ । ଅଳ୍ପ ଥଣ୍ଡା ହେଲେ ମାଂସଟାକୁ ବେଶ୍ କରି ଚକଟି ଚକଟି ଚିପୁଡ଼ି ପକାଇ ଲୁଣ ମିଶାଅ । 

ବି.ଦ୍ର. - ଛୋଟ ଛେଳି ମାଂସର ସୁରୁଆ ତିଆରିବାର ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଟି ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ (୧୮୮୩-୧୯୫୭)ଙ୍କ ବହି 'ଗୃହିଣୀ ସର୍ବସ୍ୱ'ର ଲାର୍କ ବୁକ୍ସ୍ (ଭୁବନେଶ୍ୱର) ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଛାପିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣରୁ ନିଆଯାଇଛି ।  ଏଠାରେ ଦିଆ ଯାଇ ଥିବା ପ୍ରଣାଳୀରେ ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ ଇଙ୍ଗିତ କରିଥିବା ଚିନିର ପରିମାଣଠାରୁ କମ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି । ବହିଟିର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ଛପାଯାଇଥିଲା । ସରୋଜିନୀ ଦେବୀ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଙ୍ଗ୍ରାମୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ କନ୍ୟା ତଥା ଶିଳ୍ପୀ ବିପିନବିହାରୀ ଚୌଧୁରୀଙ୍କର ମାତା । 

ଛଚିନ୍ଦା ସିଝା

ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ

ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍

ପ୍ରଣାଳୀ - ଛଚିନ୍ଦା ମରମ ଦେଖି ଆଣ ଏବଂ ଧିରେ ଧିରେ ଚାଞ୍ଛି ସାରିଲା ପରେ ସରୁ ସରୁ ଚେକି କରି କାଟ । ତତ୍‌ପରେ ଗୋଟିଏ କନାରେ ବାନ୍ଧି ଭାତରେ ପକାଅ ଅଥବା କିଛି କମ୍ ଚାଖଣ୍ଡେ ଚାଖଣ୍ଡେ କାଟି ମୋଟା ଭାତ ବା ଡାଲିରେ ପକାଇ ସିଝାଅ ।

ସିଝି ଗଲେ ତେଲ, ଲୁଣ ଓ ପିଆଜକଟା ଦେଇ ଖାଇବାକୁ ଦିଅ । ତେଲ ବଦଳରେ ଘିଅ ଏବଂ ଗୋଲମରିଚ ଗୁଣ୍ଡି ଦେଇ ପାର ।

ଗୁଣାଗୁଣ - ଛଚିନ୍ଦା ରୁଚିକର, ବଳକାରକ, ବାତପିତ୍ତନାଶକ ଏବଂ ଶୋଷ ରୋଗରେ ପଥ୍ୟ ।

ବି.ଦ୍ର. - ଛଚିନ୍ଦା ସିଧା ତିଆରିବାର ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଟି ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ (୧୮୮୩-୧୯୫୭)ଙ୍କ ବହି 'ଗୃହିଣୀ ସର୍ବସ୍ୱ'ର ଲାର୍କ ବୁକ୍ସ୍ (ଭୁବନେଶ୍ୱର) ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଛାପିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣରୁ ନିଆଯାଇଛି ।  ଏଠାରେ ଦିଆ ଯାଇ ଥିବା ପ୍ରଣାଳୀରେ ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ ଇଙ୍ଗିତ କରିଥିବା ଚିନିର ପରିମାଣଠାରୁ କମ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି । ବହିଟିର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ଛପାଯାଇଥିଲା । ସରୋଜିନୀ ଦେବୀ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଙ୍ଗ୍ରାମୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ କନ୍ୟା ତଥା ଶିଳ୍ପୀ ବିପିନବିହାରୀ ଚୌଧୁରୀଙ୍କର ମାତା । 

କଙ୍କଡ଼ ପୋଡ଼ା

ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ

ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଏକ ଚୈନୀକ ଚିତ୍ର
ଚିତ୍ରକର - ଗାଓ କିପେଇ (୧୬୬୦ - ୧୭୩୪)
ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍ 

ପ୍ରଣାଳୀ - କଙ୍କଡ଼ାକୁ ମଲା ନିଆଁରେ ପୋଡ଼ି ଆଣି ପରିଷ୍କାର କର । ତାହାର ପରେ ଶସ ବାହାର କରି ଛେଚି ଲୁଣ ଓ ଗୋଲମରିଚଗୁଣ୍ଡି ମିଶାଇ ଖାଇବାକୁ ଦିଅ ।

ବି.ଦ୍ର. - କଙ୍କଡ଼ା ପୋଡ଼ା ତିଆରିବାର ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଟି ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ (୧୮୮୩-୧୯୫୭)ଙ୍କ ବହି 'ଗୃହିଣୀ ସର୍ବସ୍ୱ'ର ଲାର୍କ ବୁକ୍ସ୍ (ଭୁବନେଶ୍ୱର) ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଛାପିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣରୁ ନିଆଯାଇଛି ।  ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରଣାଳୀରେ ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ ଇଙ୍ଗିତ କରିଥିବା ଚିନିର ପରିମାଣଠାରୁ କମ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି । ବହିଟିର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ଛପାଯାଇଥିଲା । ସରୋଜିନୀ ଦେବୀ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଙ୍ଗ୍ରାମୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ କନ୍ୟା ତଥା ଶିଳ୍ପୀ ବିପିନବିହାରୀ ଚୌଧୁରୀଙ୍କର ମାତା । 

 ସଜନା ଫୁଲର ପତରପୋଡ଼ା

ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ

ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍

ପ୍ରଣାଳୀ -  ସଜନାର ତଟକା ଫୁଲ ବାଛି ଧୋଇ ଲୁଣ ଦେଇ ପତର ପୋଡ଼ା କର । ପୋଡ଼ା ହୋଇଗଲେ ବାହାର କରି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କୌଣସି ପଥର ପାତ୍ରରେ ରଖି, ତେଲ ଓ ମରିଚ ଦେଇ କିମ୍ବା ଘିଅ, ଚିନି ଓ ତେନ୍ତୁଳି ମଣ୍ଡ ଦେଇ ଅଥବା କେବଳ ଲେମ୍ବୁରସ ଓ ଚିନି ଦେଇ ଚକଟି ଦେବ ।

ବି.ଦ୍ର. -  ସଜନା ଫୁଲର ପତରପୋଡ଼ା ତିଆରିବାର ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଟି ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ (୧୮୮୩-୧୯୫୭)ଙ୍କ ବହି 'ଗୃହିଣୀ ସର୍ବସ୍ୱ'ର ଲାର୍କ ବୁକ୍ସ୍ (ଭୁବନେଶ୍ୱର) ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଛାପିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣରୁ ନିଆଯାଇଛି ।  ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରଣାଳୀରେ ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ ଇଙ୍ଗିତ କରିଥିବା ଚିନିର ପରିମାଣଠାରୁ କମ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି । ବହିଟିର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ଛପାଯାଇଥିଲା । ସରୋଜିନୀ ଦେବୀ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଙ୍ଗ୍ରାମୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ କନ୍ୟା ତଥା ଶିଳ୍ପୀ ବିପିନବିହାରୀ ଚୌଧୁରୀଙ୍କର ମାତା । 

ପୋଟଳ ସିଝା

ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ

ପୋଟଳ ଲତା (ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍)

ଉପକରଣ - ପୋଟଳ ଅଧ ସେର, ଘିଅ ବଡ଼ ପଳେ, ଅଦା ଅଧ ଗିରେ, ପିଆଜ ଚାରିଟା, ଲୁଣ ଅଧ ତୋଳେ, ଗୋଲମରିଚ ଚାରି କି ପାଞ୍ଚ ପୁଞ୍ଜା । 

ପ୍ରଣାଳୀ -  ପୋଟଳର ଚୋପା ଛଡ଼ାଇ ଡାଲିରେ କି ଝୋଳ ତରକାରି ସଙ୍ଗରେ ସିଝାଅ । ଅଦା ଏବଂ ପିଆଜର ଚୋପା ଛଡ଼ାଇ ବିରି ବା କୋଳଥ ଆକାରରେ, ଅର୍ଥାତ ଖୁବ୍ ଛୋଟ କରି, କାଟ । ଅଦାକୁ ଧୋଇ ନେବ । ପିଆଜ ଧୋଇବାର ଦରକାର ନାହିଁ । ଗୋଲମରିଚ ଚୁରି ରଖ । ସିଦ୍ଧ ପୋଟଳକୁ ବାହାର କରି ଚକଟ । ମଞ୍ଜି ଯଦି ଶକ୍ତ ହୋଇ ଯାଇ ଥିବ ତେବେ ତାହାକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କରି ରଖ (ଅବଶ୍ୟ ରୁଚି ଅନୁଯାୟୀ) । ଚକଟା ପୋଟଳରେ ଘିଅ ପିଆଜ ଆଦି ମିଶାଇ ଖାଇବାକୁ ଦେବ ।

ଗୁଣାଗୁଣ - ପୋଟଳ କଟୁ-ତିକ୍ତ-ମଧୁର ରସ, ଉଷ୍ଣବୀର୍ଯ୍ୟ, ଲଘୁପାକ, ଅଗ୍ନିବର୍ଦ୍ଧକ, ସ୍ୱିଗ୍ଧ, ସାରକ, ପାଚକ, ରୁଚିକର, ଶୁକ୍ରବର୍ଦ୍ଧକ ଏବଂ କଫ, ପିତ୍ତ, କଣ୍ଡୁ, କୁଷ୍ଠ, ଜ୍ୱର, ଦାହ, କାଶ, କୃମି, ରକ୍ତ ଓ ତ୍ରିଦୋଷ ପକ୍ଷରେ ଉପକାରକ ।

ବି.ଦ୍ର. - ପୋଟଳ ସିଝା ତିଆରିବାର ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଟି ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ (୧୮୮୩-୧୯୫୭)ଙ୍କ ବହି 'ଗୃହିଣୀ ସର୍ବସ୍ୱ'ର ଲାର୍କ ବୁକ୍ସ୍ (ଭୁବନେଶ୍ୱର) ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଛାପିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣରୁ ନିଆଯାଇଛି ।  ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରଣାଳୀରେ ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ ଇଙ୍ଗିତ କରିଥିବା ଚିନିର ପରିମାଣଠାରୁ କମ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି । ବହିଟିର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ଛପାଯାଇଥିଲା । ସରୋଜିନୀ ଦେବୀ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଙ୍ଗ୍ରାମୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ କନ୍ୟା ତଥା ଶିଳ୍ପୀ ବିପିନବିହାରୀ ଚୌଧୁରୀଙ୍କର ମାତା । 

ଦୁଧ ବାର୍ଲି

ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ

ବାର୍ଲିର ଚିତ୍ର (ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍)

ଉପକରଣ - ବାର୍ଲି ତୋଳେ, ଜଳ ପାଏ, ଦୁଧ ପାଏ, ଚିନି ବା ମିଶ୍ରି ଅନ୍ଦାଜ ମୁତାବକ । 

ପ୍ରଣାଳୀ -  ପରିଷ୍କୃତ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବାର୍ଲିଚୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ତୋଳା, ଅଧ ପାଏ ଥଣ୍ଡା ଜଳରେ ମିଶାଇ, ପରେ ତହିଁରେ ପାଏ ଗରମ ଜଳ ଢାଳି ଧୀରେ ଧୀରେ ଘାଣ୍ଟିବ । ତାହାର ପରେ ଅଳ୍ପ କ୍ଷଣ ଫୁଟାଇ ସିଦ୍ଧ କରିବ ଓ କ୍ରମାଗତ ଘାଣ୍ଟୁ ଥିବ । ଏହି ସମୟରେ ଏକଉତୁରା ତଟକା ଇଷଦ୍ ଉଷ୍ଣ ଦୁଧ ପାଏ ତହିଁ ସଙ୍ଗରେ ମିଶାଇବ ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ମୁତାବକ ଚିନି ଓ ମିଶ୍ରି ଯୋଗ କରିବ । ହିନ୍ଦୁ ଚିକିତ୍ସାଶାସ୍ତ୍ର ଦୁଧ ବାର୍ଲିର ପକ୍ଷପାତି ନୁହେଁ । ସେ କହେ ବାର୍ଲି ଗୋମାଂସ ପରି । ବୋଧ ହୁଏ ଏଥିର ରହସ୍ୟ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଅଜଣା ।

ବି.ଦ୍ର. - ଦୁଧ ବାର୍ଲି ତିଆରିବାର ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଟି ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ (୧୮୮୩-୧୯୫୭)ଙ୍କ ବହି 'ଗୃହିଣୀ ସର୍ବସ୍ୱ'ର ଲାର୍କ ବୁକ୍ସ୍ (ଭୁବନେଶ୍ୱର) ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଛାପିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣରୁ ନିଆଯାଇଛି ।  ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରଣାଳୀରେ ସରୋଜିନୀ ଚୌଧୁରୀ ଇଙ୍ଗିତ କରିଥିବା ଚିନିର ପରିମାଣଠାରୁ କମ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି । ବହିଟିର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ଛପାଯାଇଥିଲା । ସରୋଜିନୀ ଦେବୀ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଙ୍ଗ୍ରାମୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ସେ ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କର ସର୍ବକନିଷ୍ଠ କନ୍ୟା ତଥା ଶିଳ୍ପୀ ବିପିନବିହାରୀ ଚୌଧୁରୀଙ୍କର ମାତା । 

କଲରା ଖଟା

ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାରୀ ଦେବୀ

ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମି଼ଡିଆ କମନ୍ସ୍

ଆବଶ୍ୟକ - କଲରାକୁ ଲମ୍ବା ଲମ୍ବା କରି ଚାରି ଫାଳ କରି କାଟି ଧୋଇ ରଖ । ଦୁଇଟି ବିଲାତି ବାଇଗଣ (୧୦୦ ଗ୍ରାମ୍‌ର) ବା ସାମାନ୍ୟ ତେନ୍ତୁଳି ରସ ଦୁଇ ଚାମଚ, ଗୁଡ଼, ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଲୁଣ ଓ ହଳଦୀ ।  ମସଲା ପାଇଁ ଦୁଇ ଚାମଚ ଜୀରା, ଦୁଇଟି ଲଙ୍କା, ଅଧ ଚାମଚେ ମେଥି, ଏକ ଚାମଚ ଧନିଆକୁ ସାମାନ୍ୟ ଭାଜି ଗୁଣ୍ଡ କରି ରଖ । ତେଲ ପାଞ୍ଚ ଚାମଚ ।

ପ୍ରଣାଳୀ - କଲରାକୁ ତେଲ ଦେଇ, ଲୁଣ ହଳଦୀ ପକାଇ, କରେଇରେ ଧିମା ଜାଳରେ ଘୋଡ଼ାଇ କରି ଭାଜ । କଲରା ସିଝି ଗଲେ ସେଥିରେ ଟମାଟକଟା  ପକାଇ ପୁଣି ଘୋଡ଼ାଇ କରି ଚୁଲିରେ ରଖ । ଟମାଟୋ ନରମିଗଲେ ସେଥିରେ ଗୁଡ଼ ପକାଅ ଓ ଭଜା ମସଲା ଗୁଣ୍ଡ ପକାଇ ଗୋଳାଇ ଚୁଲିରୁ ଓହ୍ଲାଅ ।

ଆଉ ଏକ ପାତ୍ରରେ ତେଲ ଓ ଫୁଟଣ ଦେଇ କଲରାଖଟାକୁ ବଘାରି ଦିଅ । ସାମାନ୍ୟ ଥଣ୍ଡା ହେଲେ ବ୍ୟବହାର କର ।

ଲାଉପତ୍ର ବରା

ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାରୀ ଦେବୀ

ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍

ଉପକରଣ - କିଛି କଅଁଳ ଲାଉ ପତ୍ର (୮/୧୦ଟା). ୪/୫ଟା ଆଳୁ ସିଝା, ୧ଟି ପିଆଜ ଅଳ୍ପ ଅଦା, ୨ଟି କଞ୍ଚାଲଙ୍କା କଟା, ୧ ଚାମଚ ଗରମ ମସଲାଗୁଣ୍ଡ ଓ କିଛି ତେଲ ।

ପ୍ରଣାଳୀ - ଲାଉପତ୍ର ସବୁକୁ ଭଲ ଭାବେ ଧୋଇ କରି ରଖ । ସିଝା ଆଳୁକୁ ଲୁଣ ଓ ଗରମ ମସଲା ଗୁଣ୍ଡ ଦେଇ ଚକଟି ରଖ । କରେଇରେ ତେଲ ଦେଇ ପିଆଜ, ଅଦା ଓ କଞ୍ଚା ଲଙ୍କା କଟା ପକାଇ ଅଳ୍ପ ଭାଜି ଦେଇ ଆଳୁ ଚକଟାକୁ ବଘାରି ଦିଅ । ସେଇ ଆଳୁକୁ ଛୋଟ ଛୋଟ ଗୁଳା କରି ଲାଉ ପତ୍ରରେ ରଖି ସେହି ପତ୍ରକୁ ଚାରି ପାଖରୁ ଭାଙ୍ଗି ତାୱାରେ ତେଲ ଦେଇ ଧୀର ଜାଳରେ ଲେଉଟାଇ କରି ଭାଜ ।  ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନ ବେଳେ ଏଇ ଭଳି ଚଟକ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରତି ଭାରି ଆଗ୍ରହ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।